أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

441

قانون ( فارسى )

پس دانستى كه بايد به هر وسيلهء ممكن خون جمع آمده در شكاف ماهيچه را بيرون دهى و گرنه تا خون در آنجا بماند شكاف همچنان باقى مىماند و خون نمىگذارد لبه‌هاى شكافته به هم بيايند و پيوند طبيعى برگردد . و براى از بين بردن اين خون جمع آمده راههايى علاجى هست كه از اين قرارند : 1 - آبهاى معدنى گرم و امثال آنها را - كه در علاج كتك‌خورده‌ها ذكر مىكنيم - بر ماهيچه بپاش كه سوراخهاى ريز نفس‌كش اندام شكافته را از ستبرى و برهم فشردگى به تنكى و تخلخل وادارد و خون جمع شده از راه اين سوراخهاى ريز تحليل برود . 2 - داروهاى پوشانندهء خون مرده را - كه بر خون مرده مىآيند و آن را مىپوشانند و آمادهء تحليل رفتنش مىكنند - استعمال كن ! 3 - روغنهاى از بين بردن اثرات خستگى را به كار بر . 4 - بيمار چيزهايى را تناول كند كه در درون به تحليل رفتن خون كمك مىكنند و تا آسيب بر طرف نشده بر آنها دوام كند . داروهاى تناولى پوشانندهء خون مرده كه در تحليل رفتن خون مردهء جمع آمده تأثيربخشند عبارتند از : مقل يهود ، كوشنه و لوفاى كلفت با اسكنجبين - كه اسكنجبين همراه لوفا در پاره كردن خون مرده كمك مىكند . داروهاى پوشش‌گذار بر خون مردهء جمع آمده كه به تحليل خون كمك مىكنند و اثر مىگذارند دو بخش هستند : بخش كم‌توان و سبك ، بخش نيرومند و بسيار اثربخش . بخش سبك و كم‌توان امّا اثربخش در حد وسط عبارت است از : آرد جو ، سنگل ميشى و خمير از آرد بيخته و بىسبوس . داروهاى قوى و نيرومند عبارتند از : پونهء كوهى با قاوت ؛ كه بويژه اگر آسيب در سر روى داده باشد ، پونهء كوهى با قاوت را بر آن گذارى بسيار خوب است . روى هم رفته و به‌طور خلاصه ، بايد داروى علاجى در اين حالت ، حرارت لطيف و كم‌شدت داشته باشد كه هم آسيب‌ديده را سست گرداند و هم به آرامى خون را تحليل برد و آزارى نرساند . و اگر با اين حرارت لطيف - كه دارد - تا اندازه‌اى نيروى خشكاننده در آن باشد كه آرام و به نرمى مواد رطوبى را بخشكاند بهتر است . داروى بسيار شديد ، در تحليل بردن و خشكانيدن به سرعت اثر مىبخشد و قسمت كم‌مايهء مادهء تحليل‌بردنى را زود تحليل مىبرد ، و از خشكانندگيى كه دارد قسمت پرمايهء ماده را مىخشكاند و سوراخهاى ريز نفس‌كش را مىبندد . علاجى را كه تاكنون ذكر كرديم اكثرا در حالتى كه گسستگىهاى پيوندى ماهيچه نزديك پوست بوده و بالانشين و نمودار باشد كافى است و چيز ديگرى نمىخواهد . امّا اگر ماهيچهء آسيب‌ديده و شكافش در ژرفا باشد و از طبقهء نمودار و نزديك رويه دور باشد و گسستگىهاى پيوندى زياد باشند ، ناگزير از نشتر زدن مىشوى . و ناچارى كه علاج ورم و قرحه‌هاى بدجنس را به كار برى . نبايد اين حالت را با حالت ناشى از ضربت‌خوردگى مقايسه بكنى ؛ زيرا كسى